Voor jou als medewerker in de kinderopvang is continue VOG-screening waarschijnlijk al heel normaal. Je weet dat werken met jonge kinderen vraagt om veiligheid, betrouwbaarheid en zorgvuldigheid. Een geldige VOG bij de start is daarbij niet genoeg: zolang je actief bent in de kinderopvang, blijf je onderdeel van continue screening.
Opvallend genoeg ligt er nu pas een wetsvoorstel om een vergelijkbaar systeem ook in het funderend onderwijs in te voeren. Daarmee volgt het onderwijs ongeveer dertien jaar nadat continue screening in de kinderopvang werd ingevoerd.
De invoering in het onderwijs is overigens nog niet definitief. Het gaat om een wetsvoorstel in consultatie. In de toelichting wordt gesproken over een gefaseerde invoering, waarbij het gehele wetsvoorstel beoogd per 1 augustus 2029 in werking treedt.
Wat is continue VOG-screening?
Een Verklaring Omtrent het Gedrag, de VOG, laat zien dat iemands justitiële verleden op het moment van aanvraag geen bezwaar vormt voor een bepaalde functie.
Maar een VOG is een momentopname. Iemand kan bij indiensttreding een geldige VOG krijgen, maar later toch met justitie in aanraking komen op een manier die relevant is voor het werken met kinderen. Daarom bestaat in de kinderopvang continue VOG-screening. Daarbij wordt niet alleen bij de start gekeken of iemand aan de eisen voldoet, maar wordt daarna doorlopend gecontroleerd of er relevante wijzigingen zijn in justitiële gegevens.
Het gaat dus niet om het voortdurend volgen van medewerkers. Het gaat om het signaleren van strafbare feiten die niet samengaan met werken met kinderen.
Continue screening in de kinderopvang bestaat al sinds 2013
In de kinderopvang bestaat continue screening al sinds 2013. Sinds 2018 is daar het Personenregister Kinderopvang aan gekoppeld.
Voor medewerkers in de kinderopvang betekent dit dat je niet alleen een VOG nodig hebt, maar ook correct geregistreerd en gekoppeld moet zijn aan de organisatie waarvoor je werkt.
Dat geldt niet alleen voor vaste pedagogisch professionals. Ook stagiairs, uitzendkrachten, vrijwilligers, gastouders en andere personen die structureel aanwezig zijn op een opvanglocatie kunnen onder deze verplichting vallen.
Voor de kinderopvang is dit inmiddels onderdeel van de professionele standaard. Het hoort bij werken in een sector waar veiligheid, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid centraal staan.
Waarom wil het onderwijs nu ook continue screening?
In het onderwijs wordt een VOG vaak vooral gevraagd bij indiensttreding. Daardoor zegt een oude VOG na verloop van tijd steeds minder over de actuele situatie.
Iemand kan jaren geleden een VOG hebben gekregen, zonder dat daarna structureel opnieuw wordt gekeken of er relevante wijzigingen zijn. Daarom ligt er nu een wetsvoorstel om continue screening ook in het funderend onderwijs in te voeren. Het gaat dan om het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs.
Volgens het wetsvoorstel kent de huidige VOG-systematiek in het onderwijs verschillende beperkingen. Een oude VOG biedt geen actuele zekerheid. Ook valt niet iedereen die duurzaam of structureel bij een school betrokken is automatisch onder dezelfde screening.
Met andere woorden: wat in de kinderopvang al jaren gebruikelijk is, wordt nu ook voor het onderwijs voorbereid.
Wie kan in het onderwijs onder continue screening gaan vallen?
Het wetsvoorstel wil een register voor continue screening in het funderend onderwijs invoeren.
Daarin worden personen opgenomen die duurzaam verbonden zijn aan een school of structureel werkzaamheden verrichten waarbij zij zonder toezicht met leerlingen in aanraking komen. Het gaat dus niet alleen om leraren.
- schoolpersoneel;
- bestuurders en intern toezichthouders;
- stagiairs;
- personen van particuliere onderwijsaanbieders;
- mensen die structureel zonder toezicht met leerlingen werken.
Voor vrijwilligers wordt wel een grens getrokken. Niet iedere ouder die een keer meegaat met een schoolreisje of helpt bij een activiteit valt automatisch onder continue screening. Het gaat vooral om structurele inzet zonder toezicht van iemand die al gescreend is.
Voor pedagogisch professionals voelt dit waarschijnlijk logisch
Werk je in de kinderopvang, dan voelt deze ontwikkeling waarschijnlijk niet vreemd. Ouders vertrouwen hun kind aan jou toe. Veiligheid en betrouwbaarheid horen bij het vak.
Continue screening betekent niet dat medewerkers worden gewantrouwd. Het betekent wel dat de sector extra waarborgen kent, omdat kinderen kwetsbaar zijn en afhankelijk zijn van volwassenen.
In die zin mag de kinderopvang best benoemen dat zij hierin al jaren verder is dan het onderwijs. Waar het onderwijs nu nog bezig is met invoering, is dit voor pedagogisch professionals al lang dagelijkse praktijk.
Wat betekent dit voor integrale kindcentra?
Bij integrale kindcentra, waar kinderopvang en onderwijs op één locatie samenwerken, wordt het verschil extra zichtbaar.
Een pedagogisch professional in de kinderopvang valt al onder het Personenregister Kinderopvang. Een onderwijsmedewerker op dezelfde locatie viel tot nu toe niet altijd onder een vergelijkbaar systeem van continue screening.
Dat is lastig uit te leggen aan ouders. Zij kijken niet altijd naar de juridische scheidslijn tussen opvang en onderwijs. Zij zien vooral één plek waar hun kind komt.
Daarom is het logisch dat het onderwijs nu richting een vergelijkbaar systeem beweegt. Voor medewerkers die zowel in de kinderopvang als in het onderwijs werken, kan dat in de toekomst betekenen dat zij met beide systemen te maken krijgen.
Een signaal uit continue screening is geen veroordeling
Bij continue screening is zorgvuldigheid belangrijk. Een signaal betekent niet automatisch dat iemand schuldig is aan iets ernstigs.
Het betekent dat er iets is veranderd in de justitiële gegevens dat beoordeeld moet worden. In zo’n situatie moet vaak een nieuwe VOG worden aangevraagd. Pas als die VOG niet wordt afgegeven, heeft dat gevolgen voor het mogen werken met kinderen.
Dat onderscheid is belangrijk. Continue screening is bedoeld als veiligheidsmaatregel, niet als publieke veroordeling.
Privacy en rechtsbescherming blijven belangrijk
Bij continue VOG-screening gaat het om gevoelige gegevens. Daarom moet zorgvuldig worden omgegaan met signalen, informatie en privacy.
Medewerkers hebben recht op een zorgvuldige behandeling. Tegelijk hebben kinderen recht op een veilige omgeving.
De discussie over continue screening gaat dus niet alleen over veiligheid, maar ook over proportionaliteit, privacy en rechtsbescherming. Dat gold in de kinderopvang en dat zal ook in het onderwijs gelden.
Kinderopvang is een professionele sector met strenge veiligheidseisen
Voor de kinderopvang is vooral interessant dat het onderwijs nu een stap zet richting een systeem dat in onze sector al jaren bestaat.
Dat laat zien dat de kinderopvang strenge en ver ontwikkelde veiligheidseisen kent. De sector is geen vrijblijvende opvangplek, maar een professionele omgeving waarin veiligheid, betrouwbaarheid en kwaliteit centraal staan.
Continue VOG-screening is daar een duidelijk voorbeeld van.
Veiligheid stopt niet bij één VOG
Continue VOG-screening is in de kinderopvang al jaren onderdeel van het werk.
Voor medewerkers kan dat soms administratief voelen, maar het hoort inmiddels bij de professionele verantwoordelijkheid van werken met jonge kinderen.
Dat het onderwijs nu ongeveer dertien jaar na de invoering van continue screening in de kinderopvang een vergelijkbaar systeem voorbereidt, laat zien dat deze manier van screenen steeds meer wordt gezien als logische waarborg wanneer volwassenen structureel met kinderen werken.
Voor pedagogisch professionals is dat misschien geen verrassing. In de kinderopvang weten we al langer: veiligheid stopt niet bij één VOG op papier.
Meer lezen? Op Kinderopvang-Wijzer staat een uitgebreid artikel over dit wetsvoorstel en de vergelijking met de kinderopvang:
Continue VOG-screening in het onderwijs: in de kinderopvang gebeurt dit al jaren
Bronnen en achtergrond
- Kinderopvang-Wijzer – Continue VOG-screening in het onderwijs: in de kinderopvang gebeurt dit al jaren
- Internetconsultatie – Wetsvoorstel register continue screening funderend onderwijs
- DUO – Personenregister Kinderopvang
- DUO – Continue screening kinderopvang
- Justis – Continue screening VOG
- Rijksoverheid – Personenregister Kinderopvang