Waarom we moeten opletten met digitale systemen (gratis én betaald)
In de kinderopvang werken we elke dag met gevoelige informatie over kinderen en ouders. Daarom gaat mediawijsheid niet alleen over schermtijd, tablets of filmpjes, maar óók over dataveiligheid en privacy.
Veel digitale systemen lijken handig en professioneel, maar dat betekent niet automatisch dat ze AVG-proof zijn. Dat geldt zelfs voor bekende betaalde systemen zoals Microsoft 365.
We leggen het hieronder uit.
Gratis systemen? Je betaalt met data
Diensten zoals Google, Gmail, WhatsApp, Google Drive en Facebook lijken gratis, maar in werkelijkheid betaal je met iets anders: je gegevens.
Big Tech gebruikt jouw data om:
- profielen te maken
- advertenties te verkopen
- AI te trainen
- gedrag te analyseren
Voor privégebruik is dat al iets om over na te denken. Maar voor kindgegevens mag dat absoluut niet.
Ook betaalde systemen zijn niet automatisch AVG-proof
Veel mensen denken: “Als we een betaald systeem gebruiken, zoals Microsoft 365, dan is het wel veilig.” Maar dat is helaas niet zo. Zo kan Microsoft 365 zeker niet de AVG-veiligheid garanderen.
Ook betaalde diensten kunnen in strijd zijn met de AVG omdat:
- ze vallen onder Amerikaanse wetgeving
- de US CLOUD Act toegang kan verplichten
- gegevens mogelijk buiten de EU worden verwerkt
- er geen volledige controle is over wat er met data gebeurt
Technisch goede software ≠ automatisch AVG-veilige software.
Zelfs organisaties die veel geld investeren in privacy-instellingen kunnen niet uitsluiten dat Amerikaanse wetgeving voorrang krijgt op de AVG.
De VS heeft veel minder privacybescherming
Europa heeft strenge regels (de AVG). De Verenigde Staten hebben dat níet.
Dat betekent:
- minder privacy voor burgers
- meer toegang voor bedrijven en overheden (inclusief inlichtingendiensten)
- weinig transparantie over datagebruik
- geen goede rechten voor Europese gebruikers
Voor kindgegevens is dat een groot risico.
Vendor lock-in: afhankelijk worden van één bedrijf
Microsoft, Google en andere Big Tech-bedrijven bouwen hun diensten zo dat organisaties steeds meer tools van hen gaan gebruiken: e-mail, opslag, videovergaderen, documenten, AI, enzovoort.
Dat heet vendor lock-in: Je raakt afhankelijk van één leverancier en kunt bijna niet meer overstappen.
Risico’s daarvan zijn:
- je moet mee in prijsverhogingen
- je kunt niet kiezen voor een veiliger alternatief
- één bedrijf bepaalt jouw digitale mogelijkheden
- als toegang wordt geblokkeerd, ligt alles stil
En ja: dit gebeurt echt. De VS heeft bijvoorbeeld medewerkers van het Internationaal Strafhof tijdelijk buitengesloten van hun Microsoft-accounts (en andere Amerikaanse diensten) omdat de president van de VS het niet eens is met hun aanklacht.
Dit laat zien hoe kwetsbaar digitale afhankelijkheid is, helemaal als deze gecentreerd is bij een kleine groep (en een president van de VS die het niet zo nauw neemt met wet- en regelgeving).
Zelfs de overheid worstelt hiermee
De Belastingdienst stapt over naar Microsoft 365 voor e-mail en Teams, ondanks jarenlang stevige kritiek van privacy-experts. Als zelfs een grote organisatie zoals de overheid de risico’s niet volledig kan beheersen, hoe moeilijk is het dan voor kinderopvangorganisaties?
Dit maakt mediawijsheid in de kinderopvang nog belangrijker.
Wat betekent dit voor de kinderopvang?
In de kinderopvang wordt gewerkt met:
- foto’s van kinderen
- medische gegevens
- observaties en rapportages
- contactgegevens van ouders
- zorginformatie
- interne communicatie
Deze gegevens moeten altijd veilig zijn.
Met verkeerde keuzes kan informatie toch terechtkomen bij:
- commerciële partijen
- buitenlandse overheden
- partijen waar ouders nooit toestemming voor hebben gegeven
Dat mag nooit gebeuren.
Wat kun jij als medewerker doen?
Je hoeft geen ICT-expert te zijn. Maar je kunt wél veilige keuzes maken en je bewust zijn:
✔ Gebruik alleen systemen die vanuit je organisatie zijn goedgekeurd
Maar ga er niet automatisch van uit dat deze systemen AVG-proof zijn. Zelfs veelgebruikte systemen zoals Microsoft 365 (Outlook, Teams, OneDrive, SharePoint) zijn in veel gevallen twijfelachtig vanwege Amerikaanse wetgeving en dataverwerking die niet volledig onder de AVG valt. Ook al wordt de data opgeslagen in Europa.
Blijf dus alert en stel vragen.
✔ Verstuur geen privacygevoelige informatie via WhatsApp, Gmail of privé-apps
Dat is niet veilig én vaak in strijd met AVG.
✔ Gebruik nooit je privé-account voor werkzaken
Houd werk en privé strikt gescheiden.
✔ Vraag jezelf af: “Waar komt deze informatie terecht?”
EU? VS? Informatie delen = verantwoordelijkheid nemen.
✔ Meld het als iets onveilig voelt
Dat is professioneel, niet lastig.
Waarom dit zo belangrijk is
In de kinderopvang wordt gewerkt met kinderen. Zij zijn afhankelijk van ons. Ze kunnen niet zelf kiezen waar hun gegevens worden opgeslagen, dat doen wij voor hen.
Mediawijsheid betekent daarom:
- bewust omgaan met digitale systemen
- zorgvuldig omgaan met kindgegevens
- risico’s herkennen
- kinderen beschermen, óók digitaal
Verantwoordelijkheid en bewust zijn
Digitale systemen zijn handig en maken ons werk makkelijker. Maar ze brengen ook risico’s met zich mee, zeker als ze verbonden zijn aan grote buitenlandse bedrijven.
Medewerkers in de kinderopvang hebben de verantwoordelijkheid om kritisch, voorzichtig en bewust met digitale systemen om te gaan. Mediawijsheid is dus niet alleen voor kinderen, maar voor iedereen. Samen zorgen we ervoor dat de gegevens van kinderen veilig blijven, vandaag én in de toekomst.
In 2026 is de Week van de Mediawijsheid van 6 november 2026 tot en met 13 november 2026.