In de kinderopvang wordt winst maken soms gezien als iets dat niet past bij kwaliteit of betrokkenheid. Toch is winst maken geen uitzondering, maar een noodzakelijke voorwaarde voor een gezonde organisatie. Dat geldt voor kinderopvang, net zoals voor onderwijs, zorg en ieder ander bedrijf in Nederland.
Het Sectorrapport Kinderopvang – Jaarcijfers 2024 laat zien dat de financiële ruimte in de sector beperkt is. Juist daarom is een positief resultaat belangrijk voor continuïteit, kwaliteit en goede arbeidsvoorwaarden.
Winst is nodig voor een gezonde financiële huishouding
Winst betekent niet dat een organisatie veel overhoudt. In de praktijk gaat het meestal om een bescheiden positief resultaat, zodat een organisatie leningen kan aflossen, investeringen kan doen in locaties en materialen, financiële tegenvallers kan opvangen en financiering kan krijgen van banken of het Waarborgfonds.
Zonder winst wordt een organisatie kwetsbaar. Dat raakt uiteindelijk ook medewerkers en kinderen.
De realiteit: lage winstmarges in de kinderopvang
Uit het Sectorrapport Kinderopvang 2024 blijkt dat de gemiddelde rentabiliteit (het resultaat ten opzichte van de omzet) 3,5% bedraagt. Dat is laag, zeker voor een sector die sterk afhankelijk is van personeel en huisvesting.
De cijfers laten zien hoe beperkt de financiële ruimte is:
- 13,3% van de kinderopvangorganisaties heeft een negatief resultaat
- 35,2% behaalt een resultaat tussen 0% en 3%
- slechts 6,7% komt boven de 10% resultaat
Dit betekent dat bijna de helft van de organisaties nauwelijks financiële buffer heeft.
Geen winst betekent vaak bezuinigen
Wanneer een kinderopvangorganisatie structureel geen winst maakt, moet er worden ingegrepen. Dat gebeurt meestal stap voor stap. Eerst worden investeringen uitgesteld, daarna volgen echte bezuinigingen. In de praktijk raken die vrijwel altijd de werkvloer.
Voor medewerkers kan dit betekenen:
- minder ruimte voor scholing, coaching en begeleiding
- het niet verlengen van tijdelijke contracten of minder vaste uren
- meer invalwerk en minder vaste gezichten op de groep
- hogere werkdruk doordat vacatures langer open blijven
- minder ondersteuning door pedagogisch coaches of management
Daarnaast wordt vaak bezuinigd op praktische zaken zoals knutsel- en spelmateriaal, inrichting en onderhoud van locaties. Dat heeft direct invloed op het dagelijks werkplezier en de kwaliteit van de opvang.
Volgens het Sectorrapport Kinderopvang 2024 bestaat gemiddeld 72,2% van de omzet uit personeelskosten. Dat betekent dat financiële tegenvallers vrijwel altijd gevolgen hebben voor medewerkers. De ruimte om te besparen zonder impact op mensen is beperkt.
Structureel gebrek aan financiële ruimte kan leiden tot een vicieuze cirkel van hogere werkdruk, minder ontwikkelmogelijkheden en uiteindelijk meer uitstroom van medewerkers. Dat is nadelig voor teams, kinderen en organisaties.
Investeren zonder winst is nauwelijks mogelijk
Goede kinderopvang vraagt voortdurende investeringen, bijvoorbeeld in uitbreiding van het aantal kindplaatsen, verduurzaming van gebouwen, veilige en moderne speelomgevingen en opleiding en begeleiding van medewerkers.
Uit het rapport blijkt dat 71% van de organisaties investeringsplannen heeft voor uitbreiding. Zulke plannen zijn alleen haalbaar als er voldoende resultaat en financiële buffers zijn.
Stichtingen en bv’s: verschillen, maar geen moreel oordeel
In de kinderopvang bestaan zowel stichtingen als besloten vennootschappen (bv’s). Beide rechtsvormen zijn wettelijk toegestaan en komen veel voor.
Een stichting mag winst maken, maar geen winst uitkeren aan aandeelhouders. Een bv mag winst uitkeren, maar moet net zo goed investeren, reserveren en aan financiële verplichtingen voldoen. Beide rechtsvormen moeten financieel gezond zijn om te kunnen blijven bestaan.
De rechtsvorm zegt op zichzelf niets over kwaliteit, betrokkenheid of goed werkgeverschap.
“Maatschappelijk” is geen vastomlijnd begrip
De term “maatschappelijk” wordt vaak gebruikt in de kinderopvang, maar is geen juridisch of financieel vast begrip.
Een stichting is niet automatisch maatschappelijk. Een lage winst betekent niet automatisch dat middelen goed worden besteed. Lage winst kan ook het gevolg zijn van inefficiënte bedrijfsvoering, hoge overhead, hoge salarissen voor management of bestuur of het wegvloeien van middelen via gelieerde partijen.
Een organisatie kan weinig winst laten zien, terwijl er in werkelijkheid wel degelijk geld uit de organisatie verdwijnt. Omgekeerd kan een organisatie met een bescheiden winst juist zorgvuldig en professioneel worden geleid.
Winst en financiering hangen samen
Financiers kijken vooral naar cijfers. Het Sectorrapport Kinderopvang 2024 laat zien dat slechts 5,7% van de organisaties voldoet aan zowel de solvabiliteits- als rentabiliteitseisen van financiers, terwijl 21% van de organisaties aan geen van beide eisen voldoet.
Zonder winst en financiële buffers wordt het lastig om leningen aan te trekken voor groei, renovatie of verduurzaming.
Wat betekent dit voor medewerkers?
Voor medewerkers is de financiële gezondheid van de organisatie van groot belang. Een organisatie met een stabiel resultaat kan investeren in vaste contracten, betere roosters, scholing, doorgroeimogelijkheden en een prettige werkomgeving.
Een organisatie zonder financiële ruimte moet vooral bezig zijn met overleven, wat leidt tot onzekerheid en druk op de werkvloer.
Marges
De kinderopvang is geen sector met hoge winsten. De marges zijn beperkt en veel organisaties werken dicht tegen de ondergrens aan.
Juist daarom is winst maken belangrijk. Niet als doel op zich, maar als randvoorwaarde voor goede kinderopvang, prettige werkplekken en een toekomstbestendige sector.
Bron
Sectorrapport Kinderopvang – Jaarcijfers 2024, Waarborgfonds & Kenniscentrum Kinderopvang