Als je werkt in de kinderopvang of een aanverwante sector, heb je vrijwel altijd te maken met een CAO (collectieve arbeidsovereenkomst). In een CAO staan afspraken over jouw arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, werktijden, verlof en toeslagen. Op deze pagina leggen we uit wat een CAO is, welke CAO’s relevant zijn in en rond de kinderopvang en hoe je kunt controleren welke CAO voor jou geldt.
Wat is een CAO? #
Een CAO is een schriftelijke overeenkomst tussen één of meer werkgevers(organisaties) en één of meer werknemersorganisaties (vakbonden). In die overeenkomst worden afspraken gemaakt over arbeidsvoorwaarden voor een bepaalde groep werknemers.
Een CAO kan bijvoorbeeld afspraken bevatten over:
- hoogte van het salaris en periodieken;
- onregelmatigheidstoeslag (ORT) en andere toeslagen;
- werktijden, roosters en pauzes;
- vakantie, verlof en feestdagen;
- pensioenregeling en vergoedingen;
- ontslag, opzegtermijnen en loopbaanontwikkeling.
Een CAO geldt altijd voor een bepaalde periode (looptijd). Na afloop moeten cao-partijen opnieuw onderhandelen.
Welke soorten CAO’s zijn er? #
Er zijn grofweg twee belangrijke typen CAO’s:
- Bedrijfstak-CAO – deze geldt voor een hele sector of branche. Bijvoorbeeld een CAO voor de kinderopvang of voor sociaal werk.
- Ondernemings-CAO – deze geldt binnen één specifieke organisatie. Deze CAO is op maat gemaakt voor één werkgever en de medewerkers die daar werken.
Daarnaast kan een CAO door de overheid algemeen verbindend verklaard (AVV) worden. In dat geval geldt de CAO voor alle werkgevers en werknemers in de branche, ook als een werkgever geen lid is van een werkgeversorganisatie.
Standaard-CAO versus minimum-CAO #
Naast het onderscheid tussen bedrijfstak- en ondernemings-CAO’s bestaat er ook een verschil tussen een standaard-CAO en een minimum-CAO:
- Standaard-CAO – de werkgever mag niet afwijken van de cao, ook niet met afspraken die gunstiger zijn voor de werknemer. De cao is volledig bindend.
- Minimum-CAO – de werkgever mag wél gunstigere arbeidsvoorwaarden aanbieden dan in de cao staat, maar nooit slechtere. De cao vormt dus het minimum.
In je cao-tekst staat altijd vermeld of het om een standaard- of een minimum-CAO gaat.
CAO’s in en rond de kinderopvang #
Afhankelijk van je functie en organisatie kun je met verschillende CAO’s te maken hebben. Denk bijvoorbeeld aan:
- CAO Kinderopvang
- CAO Sociaal Werk
- CAO Jeugdzorg
- CAO Primair Onderwijs (PO)
- CAO Gemeenten of andere aanpalende sectoren
Welke CAO op jou van toepassing is, hangt af van de activiteiten van je werkgever en de afspraken die cao-partijen hebben gemaakt over de werkingssfeer.
Welke CAO geldt voor jou? #
Twijfel je welke CAO op jouw arbeidsovereenkomst van toepassing is? Controleer dan het volgende:
- Kijk in je arbeidsovereenkomst: vaak staat daarin expliciet vermeld welke CAO geldt.
- Vraag bij HR of je leidinggevende welke CAO door de organisatie wordt toegepast.
- Controleer of jouw organisatie valt onder een bepaalde branche of bedrijfstak (bijvoorbeeld kinderopvang, sociaal werk, jeugdzorg).
- Raadpleeg de cao-tekst zelf via de vakbond, werkgeversorganisatie of officiële cao-registers.
Kom je er niet uit? Neem dan contact op met je ondernemingsraad (OR), personeelsvertegenwoordiging (PVT) of een vakbond voor advies.
Wat betekent een CAO voor werknemers? #
Voor werknemers biedt een CAO duidelijkheid en bescherming. Belangrijke punten:
- De CAO bevat minimaal geldende arbeidsvoorwaarden voor iedereen die eronder valt.
- Je werkgever mag geen afspraken maken die voor jou minder gunstig zijn dan de CAO.
- Je kunt je arbeidsvoorwaarden controleren door de CAO naast je contract te leggen.
- Als je het niet eens bent met de toepassing van de CAO, kun je dit bespreken met OR/PVT, vakbond of HR.
Wat betekent een CAO voor werkgevers? #
Voor werkgevers geldt dat zij:
- de CAO moeten toepassen op alle werknemers die binnen de werkingssfeer vallen;
- ten minste de arbeidsvoorwaarden uit de CAO moeten aanbieden;
- medewerkers duidelijk moeten informeren over de toepasselijke CAO;
- bij een algemeen verbindend verklaarde CAO (AVV) de afspraken in principe altijd moeten volgen.
Een CAO zorgt bovendien voor een gelijk speelveld binnen de sector: werkgevers concurreren niet op arbeidsvoorwaarden, maar op kwaliteit en dienstverlening.
Veelgestelde vragen (FAQ) over CAO #
Mag mijn werkgever van de CAO afwijken? #
Je werkgever mag niet van de CAO afwijken als dat voor jou ongunstiger uitpakt. Afwijkingen ten gunste van de werknemer zijn soms wel toegestaan, afhankelijk van wat er in de CAO is afgesproken.
Geldt een CAO ook als ik geen lid ben van een vakbond? #
Ja. Als jouw werkgever de CAO toepast of als een CAO algemeen verbindend is verklaard, gelden de afspraken in principe voor alle werknemers die binnen de werkingssfeer vallen, ongeacht lidmaatschap van een vakbond.
Wat als er geen CAO geldt? #
Als er geen CAO geldt, dan gelden de wettelijke minimumnormen (zoals minimumloon, vakantiedagen en arbeidstijden) en de afspraken in je individuele arbeidsovereenkomst. In veel sectoren is echter wél een CAO van kracht.
Kort overzicht #
- Een CAO is een collectieve arbeidsovereenkomst met afspraken over arbeidsvoorwaarden.
- Er zijn bedrijfstak-CAO’s (voor een hele sector) en ondernemings-CAO’s (voor één organisatie).
- De CAO geeft duidelijkheid en bescherming voor werknemers.
- Werkgevers moeten de CAO naleven als deze op hun organisatie van toepassing is.
- Twijfel je welke CAO geldt? Controleer je contract, vraag HR of raadpleeg vakbond/OR.
